Pela z białego miasta - Celina Mioduszewska

 

Poruszająca opowieść o kobiecie, której serce biło dla sztuki

Placyda „Pela” Bukowska – malarka o sercu romantyczki, której wrażliwość jest jednocześnie darem i przekleństwem. Wychowana w Białymstoku, kształcona w Wilnie, żyje na styku dwóch światów i zmaga się z tym, czym akurat rzuci w nią los.

Trudy macierzyństwa, ból, lęk i strata, ale także miłość i sztuka, która porusza do głębi – w świecie pełnym niepokoju Pela szuka ukojenia w tym, co najbliższe jej sercu. Przez lata towarzyszą jej w tym różni mężczyźni – między innymi Stanisław Bukowski, ceniony architekt, oraz Czesław Miłosz, młody student prawa, którego obecność burzy jej spokój…

„Pela z białego miasta” to zbeletryzowana opowieść o artystce silnie związanej z Białymstokiem. Historia kobiety, która w świecie zadającym rany nie traci nadziei, a swoje emocje przelewa na płótno.

 „Pela z białego miasta” Celiny Mioduszewskiej to beletryzowana opowieść biograficzna, która przenosi czytelnika w świat kobiety rozdartej między sztuką, macierzyństwem a realiami historycznych przemian XX wieku. Już od pierwszych stron wyczuwalny jest spokojny, refleksyjny ton narracji, który pozwala zanurzyć się w historii bez pośpiechu, niemal jak w oglądaniu powoli powstającego obrazu.

Centralną postacią powieści jest Placyda „Pela” Bukowska – malarka, której życie od najmłodszych lat naznaczone było zarówno przywilejem edukacji, jak i ciężarem oczekiwań. Dorastająca w Białymstoku, a następnie kształcąca się w Wilnie, bohaterka od początku funkcjonuje pomiędzy dwoma światami: prowincjonalnym i artystycznym, prywatnym i publicznym. Ten dualizm staje się osią jej późniejszych wyborów i wewnętrznych konfliktów.

Autorka szczególnie mocno akcentuje rolę Wilna jako przestrzeni formującej młodą artystkę. To właśnie tam Pela spotyka ludzi, którzy wpływają na jej wrażliwość i sposób postrzegania świata. Wśród nich pojawia się Czesław Miłosz, którego obecność w życiu bohaterki wprowadza element emocjonalnego napięcia, jednak nie przyćmiewa jej decyzji o wyborze stabilniejszej drogi u boku Stanisława Bukowskiego.

Relacja małżeńska Peli i Bukowskiego została ukazana jako partnerstwo oparte na wzajemnym wsparciu i wspólnym rozumieniu sztuki. Ich życie, choć pełne artystycznych ambicji, zostaje jednak wielokrotnie wystawione na próbę przez historię – przede wszystkim przez wybuch wojny, który zmienia ich codzienność i zmusza do powrotu do Białegostoku. Tam sztuka staje się nie tylko pasją, ale również formą przetrwania i odbudowy świata.

Jednym z najmocniejszych wątków powieści jest macierzyństwo Peli, ukazane bez idealizacji. Autorka nie unika trudnych tematów – utraty dziecka, choroby syna czy emocjonalnego ciężaru, jaki niesie opieka nad nim. Dzięki temu bohaterka staje się postacią wielowymiarową, a jej siła nie wynika z braku słabości, lecz z umiejętności mierzenia się z nimi.

Istotną rolę w powieści odgrywa również sama sztuka, która dla Peli jest nie tylko zawodem, ale formą oddychania i przetwarzania emocji. Obrazy stają się tu językiem niewypowiedzianych uczuć, a proces twórczy – sposobem radzenia sobie z bólem i stratą. W tym kontekście tytułowa „biała przestrzeń” miasta nabiera symbolicznego znaczenia, kojarząc się z czystością, ale i pustką, którą trzeba wypełnić.

Warstwa językowa książki utrzymana jest w stylu spokojnym, nieco stylizowanym na epokę, co wzmacnia autentyczność przedstawianych wydarzeń. Narracja nie spieszy się z odkrywaniem kolejnych etapów życia bohaterki, pozwalając czytelnikowi na stopniowe wchodzenie w jej świat i emocje. Dla jednych będzie to zaleta, dla innych – momentami zbyt wolne tempo.

„Pela z białego miasta” to powieść, która bardziej skłania do refleksji niż dostarcza dynamicznych zwrotów akcji. Jej siła tkwi w emocjach, detalach codzienności i subtelnym portrecie kobiety, która próbuje pogodzić rolę artystki, matki i partnerki w świecie pełnym zmian.

Ostatecznie jest to historia spokojna, miejscami melancholijna, ale konsekwentna w swoim przekazie. To opowieść o kobiecej wrażliwości, sile i cenie, jaką czasem trzeba zapłacić za życie zgodne z własną naturą.

 

Recenzja napisana przez: Gosia Celińska

Moja ocena: 6/10

 

Wydawnictwo: Novae Res

powieść historyczna

Data wydania: 2025-11-21

Liczba stron: 242

ISBN: 9788384232262