Listy - J.R.R. Tolkien

 

Nowe, rozszerzone wydanie bogatej korespondencji Tolkiena, wzbogacone o pełne wersje starych listów i ponad 150 niepublikowanych nigdy wcześniej, zawierających odkrywcze spostrzeżenia na temat Hobbita, Władcy Pierścieni i Silmarillionu.

Zbiór listów Tolkiena, wybranych i zredagowanych przez jego oficjalnego biografa, Humphreya Carpentera, przy istotnym wsparciu Christophera Tolkiena, ukazał się po raz pierwszy w 1981 roku. Zbiór ten przedstawiał bardzo szczegółowy portret twórcy Śródziemia jako gawędziarza, uczonego, katolika, rodzica, przyjaciela i obserwatora otaczającego go świata. W aktualnym nowym wydaniu zdecydowano się powrócić do oryginalnych maszynopisów i notatek redaktorów, unikając wcześniejszych skrótów i dołączając nowe listy, by przedstawić tę książkę w jej zamierzonym pierwotnie kształcie.

Entuzjaści pisarstwa Tolkiena znajdą tu wiele niezwykle interesującego materiału, listy te bowiem zawierają nowe informacje o Śródziemiu, takie jak streszczenie całej intrygi Władcy Pierścieni czy wizję wydania „Opowieści Trzech Er”, a także pozwalają lepiej zrozumieć samego autora i jego świat. Ponadto ten wybór dostarczy satysfakcji każdemu, kto docenia sztukę pisania listów, której J.R.R. Tolkien był prawdziwym mistrzem.

Listy to monumentalny zbiór korespondencji jednego z najważniejszych pisarzy XX wieku – J.R.R. Tolkien. Nowe, rozszerzone wydanie przynosi nie tylko pełniejsze wersje znanych już listów, ale także ponad sto pięćdziesiąt tekstów dotąd niepublikowanych. Opracowane pierwotnie przez Humphrey Carpenter przy współpracy Christopher Tolkien, stanowi dziś jeszcze pełniejszy portret twórcy Śródziemia – jako pisarza, uczonego, ojca i człowieka głęboko zakorzenionego w swojej wierze.

To książka imponująca objętością, ale jeszcze bardziej – zawartością. Korespondencja obejmuje wiele dekad życia autora i kierowana była do bardzo różnorodnych adresatów: członków rodziny, przyjaciół, wydawców, a także czytelników. Dzięki temu z listów wyłania się obraz człowieka niezwykle pracowitego, skrupulatnego i świadomego swojej twórczej misji. Nie jest to jedynie zbiór ciekawostek dla fanów fantastyki, lecz swoista biografia pisana własnymi słowami.

Szczególnie cenne są fragmenty dotyczące kulis powstawania Hobbita, Władcy Pierścieni czy Silmarillionu. Tolkien z wielką precyzją tłumaczy genezę poszczególnych wątków, rozwiewa interpretacyjne wątpliwości i komentuje reakcje czytelników. Zaskakuje jego stanowczość w kwestiach dotyczących sensu i przesłania własnych dzieł, a jednocześnie pokora wobec ogromu pracy, jaką musiał włożyć w budowę swojego literackiego świata.

Jednak Listy to nie tylko refleksje o literaturze. To także zapis codzienności: zmagań z obowiązkami akademickimi, troski o rodzinę, problemów zdrowotnych czy zwyczajnych domowych perypetii. W listach do syna Christophera, wysyłanych w czasie wojny, odnajdujemy czułość i niepokój ojca, który próbuje być wsparciem mimo dzielącej ich odległości. Te fragmenty należą do najbardziej poruszających w całym tomie.

Ważnym elementem korespondencji jest również wymiar duchowy. Tolkien wielokrotnie odnosi się do swojej wiary, traktując ją jako fundament światopoglądu i twórczości. Nie są to jednak deklaracje patetyczne, lecz przemyślane, spokojne refleksje człowieka, dla którego religia była naturalnym punktem odniesienia. Ten aspekt pozwala lepiej zrozumieć moralny kręgosłup jego literackiego uniwersum.

Trzeba jednak podkreślić, że nie jest to lektura, którą pochłania się jednym tchem. Brak linearnej narracji i fragmentaryczność formy sprawiają, że książkę warto czytać etapami, wracając do niej w różnych momentach. Pomocne okazują się przypisy i komentarze redaktorów, porządkujące kontekst historyczny oraz biograficzny.

Ogromnym atutem wydania jest jego kompletność. Powrót do oryginalnych maszynopisów i rezygnacja z wcześniejszych skrótów sprawiają, że czytelnik otrzymuje materiał możliwie najbliższy intencjom autora. To nie tylko dokument epoki, ale także świadectwo kultury pisania listów – sztuki dziś niemal zapomnianej, a w wykonaniu Tolkiena prawdziwie mistrzowskiej.

Listy to pozycja obowiązkowa dla miłośników twórczości autora Śródziemia, lecz również fascynująca lektura dla tych, którzy interesują się historią literatury i biografiami pisarzy. To książka, która pozwala zajrzeć za kulisy wielkiej wyobraźni i zobaczyć człowieka zmagającego się z codziennością, a jednocześnie budującego jeden z najważniejszych mitów współczesności.

Recenzja napisana przez: Gosia Celińska

Moja ocena: 8/10

 

Wydawnictwo: Zysk i S-ka

biografia, autobiografia, pamiętnik

Tytuł oryginału: The Letters of J.R.R. Tolkien

Data wydania: 2025-12-09

Liczba stron: 850

ISBN:9788383356990