top of page
  • anna.klata

Biografia J.R.R. Tolkiena Humphreya Carpentera


Tytuł: J.R.R. Tolkien Biografia
Autor: Humphrey Carpenter
Wydawnictwo: Zysk i s-ka
ISBN: 978-83-8335-016-5
Rok wydania: 2023* pierwsze wydanie jęz. ang. 1977
Liczba stron:360

Kiedy skończyłam biografię J.R.R. Tolkiena autorstwa Humphreya Carpentera zastanawiałam się, jak zabrać się do jej zrecenzowania. Recenzowanie biografii powinno być zadaniem dosyć prostym - teoretycznie wystarczy sprawdzić, czy jej autor rzeczywiście wiernie opisał wydarzenia z życia danej osoby. Ten aspekt jest dosyć prosty do zweryfikowania, szczególnie w przypadku tak dobrze znanej osoby jak autora Hobbita i Władcy Pierścieni. Z drugiej strony trzymanie się chronologii jest zaledwie podstawowym wymogiem i minimum, któremu nawet bardzo przeciętny kronikarz jest w stanie sprostać. Napisać biografię w taki sposób, żeby była ona podobnie zajmująca jak powieść przygodowa - w tym leży największy szkopuł.


Biografia autorstwa Carpentera została wydana po raz pierwszy w latach 70 zeszłego wieku, na kilka lat po śmierci Tolkiena. Była to z pewnością jedna z pierwszych (jeśli nie pierwsza, a na pewno jedyna autoryzywana) książka tego typu zawierająca tak wiele informacji dotyczących prywatnego życia pisarza, jego filozofii życiowej i historii powstania jednej z najsłynniejszych trylogii w dziejach literatury.


Sam Tolkien wyrażał się o biografiach lekceważąco. Nie tylko nie lubił ich jako gatunku literackiego, ale uważał je za utwory absolutnie niepotrzebne i nieprzydatne. Twierdził, że dzieło należy odbierać w zupełnym oderwaniu od osoby jego autora. Sam Tolkien był przekonany o swojej normalności i zupełnym braku wyjątkowości, Dlatego też pewnie zdziwiłby się, że tyle osób tak wiele lat po jego śmierci jest ciągle zainteresowane jego skromną osobą.


Przed lekturą znałam już większość faktów z życia pisarza, nie tylko z własnych studiów, ale także z lektury Listów wydanych również przez Wydawnictwo Zysk i spółka, dlatego też wiele jej fragmentów nie zawierało informacji dla mniezuepłnie nowych. Spieszę z wyjaśnieniem, że zupełnie nie przeszkodziło mi to w odbiorze i w trakcie czytania tej biografii. Jak na opowieść, której początek, zakończenie oraz większość środka jest mi bardzo dobrze znana, tnie pozwoliła się od siebie oderwać i pochłonęłam ją dosłownie w dwa wieczory.


Z tej książki wyłania się portret Tolkiena, który był przede wszystkim typowym Anglikiem, akademikiem i miłośnikiem angielskiej przyrody. Człowiekiem, który kochał swój kraj, nieustannie ubolewając nad ciągłymi zmianami w jego krajobrazie, które z jego punktu widzenia były zdecydowanie zniszczeniami. Bo samochodów nie cierpiał tak samo, jak innych współczesnych wynalazków (nie posiadał nawet telewizora). Był perfekcjonistą i pracoholikiem, wiecznie zagrzebanym pod stosem papierów, notatek, map i rysunków, które nieustannie poprawiał, zmieniał czy też przepisywał zupełnie od nowa.


Głównym celem Carpentera było przedstawienie pisarza takim, jakim był naprawdę bez całej tej otoczki sławy, która była raczej dla Rolkiena źródłem nieustannego zdziwienia i zażenowania. Z opowieści Carpentera wyłania się nauczyciel akademicki, intelektualista, gawędziarz i żartowniś. Człowiek, który spędził większość życia oddany swoim największym miłościom - językom, mitologiom, przyjaciołom i rodzinie.


Uspokajam, że chociaż książka ta pewnie w większości przypadków trafi do miłośników i znawców biografii Tolkiena i dzieł przez niego napisanych, to nie jest ona przeznaczona wyłącznie dla nich. Jak każdy solidny biograf, Carpenter wylicza najważniejsze wydarzenia w życiu pisarza ale jednocześnie nie przytłacza ogromem dat, nazwisk i przypisów. nie będą Dla tych, którzy mimo to poczują się zagubieni w gąszczu wydarzeń i dat, pomocą służy kalendarium w jednym z dodatków na końcu książki.


Dla mnie, dla której zarówno Władca Pierścieni jak i Hobbit były książkami fundamentalnymi w późnym dzieciństwie i w czasach nastoletnich powrót do tych postaci, jak i do ich autora zawsze stanowi niesamowitą przyjemność. Podejrzewam, że jestem wyjątkowo stronnicza w mojej ocenie, ale chyba Śródziemie i jego twórca nigdy mi się nie znudzi.


Dlatego też polecam tą książkę wszystkim którzy tak jak ja zakochali się kiedyś w tym świecie zamieszkałem przez hobbitów, enty i elfy. A tym, którzy dopiero zaczynają swoją przygodę i stanęli na progu polecam obszerną bibliografię na końcu książki. Będzie stanowiła ona świetny punkt wyjścia do tej wspaniałej wyprawy.


autorka:Anna Klata

4 wyświetlenia0 komentarzy

Ostatnie posty

Zobacz wszystkie
bottom of page